|

Fondlar mutfaklarda kaliteli çorba, yemek ve sos hazırlanmasında her
zaman kullanılırlar. Bazen et suyu, tavuk ve balık suyu, bazen renkli et
suyu, bazen süt, sıvı yağ ve tereyağı olarak da kullanılabilirler.
Fondların çeşidi kullanılacakları yerlere göredir. En önemli nokta,
seçimi doğru ve yerinde yapabilmektir.
Fond Fransızca bir sözcüktür. Dünya mutfaklarında ortak geçen
sözcüklerden biridir. Hatırlanacağı gibi sonundaki "d" okunmaz.
Hazırlanarak kullanılan fondlar çok titizlikle ele alınmalıdır. Malzeme
iyi seçilmeli, hazırlamak için takip edilen yol; lezzetini bozacak
nitelikte değil, artıracak nitelikte olmalıdır. Kullanılacağı yerlerde
çok farklılıklar yaratır.
Hatırlanacağı gibi kullanılan çorbada, sosta hatta çok yemekte en büyük
sıvıyı fondlar oluşturur. Bu nedenle aşçının fond bilgileri çok
önemlidir,
Soslar gelişmiş mutfakların en önemli uygulamalarıdır. Sosları
hazırlamak için uygun kaliteli fondları seçmek ve kullanmak gerekir.
Kısaca, sosun kalitesi kullanılan fonda bağlıdır.
Bu konuda aşçının bilgisi, deneyimi ve görgüsü çok önemlidir. Soslar
yemeğin lezzetini, fondlar da sosun lezzetini oluşturur.
Fondların hazırlanmaları kadar saklanmaları, taze ve bayatlamadan
kullanılabilmeleri de önemlidir.
Aşçının bilgi ve deneyimi bu konuda da çok büyük önem taşır.
BEYAZ FONDLAR
(BALIK, SÜT, DANA ve TAVUKTAN) VELOUTÉ SAUCE' LAR
İÇİN
Çeşitli beyaz çorbaları hazırlamak için kullanılan fondlar beyaz sos
grubu olan velaute sauce' lar için de kullanılır.
1. Velouté
de Volaille (veluto dö volay) Tavuk Velouté için
Fond
Tavuk fondu - fond de velaille , chicken stocktur. Tavuk ve dana
kemikleri, su, bouquet garnie, tane karabiber, tane karanfil ile
hazırlanan beyaz et suyudur.
2. Velouté
de Veau (veluto dö vo) Velouté' si Hazırlamak
İçin Kullanılan Fond:
Beyaz fond, fond blanc, white stocktur. Dana kemikleri, kekik, kereviz,
defne yaprağı, maydanoz sapları, tane karanfil, tane karabiber, su ve
tuz ile hazırlanan beyaz et suyudur. Mutfaklarda çok kullanılır.
3. Velouté
de poisson (Veluto dö puasson) Balık Velouté' si
Hazırlamak için Kullanılan Fond:
a. Fond de poisson (fon do puasson), balık fondudur. İri balık kemikleri
ve başları, bouquet garnie, su, tane karabiber ile hazırlanır.
b. Fumet de poisson (füme do puasson), balık fumeli kuvvetli yağsız
balık kemikleri, beyaz şarap, mire poix, mantar, sarımsak ve su yerine
fondu kullanılarak hazırlanır.
Her iki fond da kullanılabilir. Kullanılacak balığa göre aşçı seçimini
yapar. Çok kere velauté sauce'un kullanılacağı
balığın haşlama suyu da fond olarak kullanılır.
KAHVERENGİ
FONDLAR (GRAND JUS - JUS DE RÔTI) SAUCE
DEMİGLACE İÇiN
Kahverengi fondlar mutfaklarda renkli çorbaların, ve pişen etlerin
hazırlanmalarında çok kullanılırlar.
Kahverengi fondlar, kahverengi soslardan en önemlisi olan (sos dömiglas)
hazırlanmasında da kullanılan çok önemli fondlardır,
1. Grand
Jus
Kahverengi soslar hazırlanmasında çok önemli bir yer tutar. "
Fondbrun-brown stock " un diğer ismidir. Çok taze hazırlanan ve
kullanılan malzemelerin iyi seçilmeleri gerekir.
Grand Jus, sauce demiglacé hazırlandıktan sonra
süzülünce, süzgeçte kalan kısımlarının et suyu veya su ilave edilerek
kaynatılması ile elde edilir.
2. Jus De Roti
Fırında
kızartılarak pişirilen, et veya köftelerin fırın tepsisindeki
kalıntılarına mire poix ilave edilerek kızartılır. Salça, şarap
ilavesiyle lezzetlendirilir. Su ilave edilip aynı terde kaynatılır.
Süzülür. Fond olarak kullanılır. Eğer sos yoksa koyulaştırılarak acele
durumlarda sos olarak da kullanılabilir.
3. Sauce demiglacé
Hazırlanmasında
fond de gibier av hayvanları fondu da kullanılabilir. Ayrıca sebze fondu
ve glace de viande sauce demiglace hazırlanmasında fond olarak
kullanılabilir.
YAĞ
FONDLARI - SAUCE HOLLANDAISE ve SAUCE MAYONNAISE İÇİN
Sosların
hazırlanmasında sosun çeşidine göre yağ fondlarda kullanılır.
Uluslararası mutfağın en önemli soslarından olan holandez, mayonez
soslar bunlardandır.
1. Sauce
Hollandaise İçin Fond
Taze,
kaliteli, yeni eritilmiş ve kazeinli kısımlarından ayrılmış tereyağı,
sauce hollandaise için fond olarak kullanılır. Yağ, çok soğutulmuş,
erimiş haldedir. Bazen, sauce hollandez den türetilen bernaise sauce,
doğrudan doğruya hazırlanır ve aynı şekilde tereyağı fond olarak
kullanılır. Yağın lezzetli ve kalitesi çok önemlidir. Sosu çok büyük
ölçüde etkiler.
2.Sauce
Mayonnaise İçin Fond
Sauce
mayonnaise için asidi çok az kaliteli zeytinyağı, fond olarak
kullanılır. Zeytinyağının asidinin yüksek oluşu lezzeti ile çok yakından
ilgilidir. Kesinlikle iyi bir uygulama yapılamaz. Yağın kaliteli, iyi
saklanmış olması şarttır.
Kaliteli
zeytinyağı bulunmadığında onun yerini kaliteli ayçiçeği yağı alırsa da
sonuç istenilen düzeyde, sos da istenilen lezzette olmaz.
DİĞER
FONDLAR
1.Sauce Béchamel
(Beşamel) İçin Fond
Beyaz
soslardan olan beşamel hazırlamak için kaliteli süt, bazen de kaliteli
süt ve haşlama suyu karışımı fond olarak kullanılır.
2. Sauce
Tomate İçin Fond
Domates
sauce fond olarak domates suyu, bazen et suyu, domates salçası
kullanılır.
|